Ritstjórnarpistill

Kæru ljósmæður, sumarblað Ljósmæðrablaðsins lítur nú dagsins ljós með fjölbreyttu efni að vanda. Ljósmóðurfræðin heldur áfram að dafna og bættust 14 nýútskrifaðar ljósmæður í okkar góða hóp nú í júní. Þær kynntu meistaraverkefni sín við hátíðlega athöfn í Eirbergi í vor og birtir blaðið yfirlit yfir rannsóknir þeirra sem síðar verður hægt að nálgast í fullri lengd á skemman.is. Þá hafa ljósmæður úr okkar röðum birt niðurstöður rannsókna sinna í ýmsum erlendum tímaritum og tekið þátt í rannsóknarsamstarfi víða um heim og gefur að líta yfirlit yfir þessar birtingar hér í blaðinu. Í upplýsingaóreiðu nútímans er dýrmætt að fá slíkt yfirlit og hvetjum við ljósmæður til að kynna sér greinarnar og næra sig með nýrri þekkingu í faginu okkar. Allt líf þarf jú næringu til að vaxa og dafna eins og forsíðuverk blaðsins eftir ljósmóðurina og brjóstagjafagúrúinn Huldu Sigurlínu Þórðardóttur minnir okkur á. Verkið minnir á brjóst eða nærandi uppsprettu og vísar til þeirrar næringar sem ekki aðeins er líkamleg heldur einnig tilfinningaleg og felst í öryggi, tengslamyndun og umhyggju.

Ein ritrýnd grein er í blaðinu, Notkun ytra oxýtósíns í fæðingu og einhverfa og ADHD barna: Kerfisbundin fræðileg samantekt. Greinin byggir á meistararitgerð Ragnheiðar Ragnarsdóttur ljósmóður en meðhöfundar eru leiðbeinendur hennar Bryndís Sunna Jóhannesdóttir og Berglind Hálfdánsdóttir, ljósmæður. Notkun ytra oxýtósíns fer vaxandi í nútímafæðingarþjónustu og eru vísbendingar um að notkun þess geti haft áhrif á virkni hormónsins og taugaboðefnisins innra oxýtósíns sem líkaminn losar og gegnir mikilvægu hlutverki í og eftir fæðingu. Rannsókn Ragnheiðar og félaga samþættir á kerfisbundinn hátt niðurstöður rannsókna sem gerðar hafa verið á fylgni milli notkunar ytra oxýtósíns í fæðingu og einhverfu og ADHD barna og komast þær að áhugaverðri niðurstöðu. Ákall hefur verið innan ljósmóðurfræðanna um að rannsakendur beini sjónum sínum að því að kanna áhrif inngripa í fæðingar í víðara samhengi á þennan hátt þar sem inngripum heldur áfram að fjölga og hefur gangsetningartíðni til að mynda náð nýjum hæðum hér á landi og víðar á síðustu árum. Í blaðinu veltir ritstjórn þessari þróun, sem sums staðar hefur verið líkt við faraldur og kallar eftir samtali um þá vegferð sem fæðingarþjónustan er á.

Ljósmæður fjölmenntu á Ljósmæðradaginn á Selfossi í maí síðastliðnum þar sem yfirskrift dagsins var Þróun fagmennsku í ljósmóðurfræði og horft til framtíðar. Þær fáu sem ekki sáu sér fært að mæta eða stóðu vaktina þurfa ekki að örvænta því að í blaðinu birtist samantekt um öll þau fjölbreyttu erindi sem haldin voru. Hulda Heiðdal ritari Samtaka fólks með offitu var ein þeirra sem flutti áhrifaríkt erindi um reynslu sína af því að fara í gegnum meðgöngu og fæðingu sem kona með offitu og veitti hún Ljósmæðrablaðinu leyfi til þess að birta hugleiðingar sínar í heild sinni. Þekking okkar á áhrifum áfalla og ofbeldis á líf og heilsu og upplifun kvenna af fæðingum sínum fer sem betur fer vaxandi en í dagbókarverkefni Irmu Óskar, ljósmæðranema, veltir hún fyrir sér mikilvægi áfallamiðaðrar nálgunar í umönnun skjólstæðinga okkar og beinir sjónum sínum sérstaklega að bráðaaðstæðum.

Miklar breytingar eru framundan í ljósmæðranámi hér á landi eins og rætt var um í pallborði á Ljósmæðradeginum. Það er því sérlega ánægjulegt að í blaðinu birtist hugleiðing frá Þorsteini Jónssyni sérfræðingi í hjúkrun og forstöðumanni í HermÍs um fjölbreytta möguleika hermikennslu í okkar fagi. HermÍs veitir ekki einungis tækifæri í ljósmæðramenntun heldur kemur hún til með að verða hluti af starfsþróun og símenntun ljósmæðra þar sem möguleikarnir eru margvíslegir.

Annað spennandi verkefni sem við fræðumst um í blaðinu að þessu sinni er Heilsubrú. Í grein Steinunnar Zophoníusardóttur fáum við innsýn inn í þá einstöku starfsemi sem þar fer fram. Segja má að ljósmóðurfræðilegri nálgun sé þar beitt í sinni fegurstu mynd í málaflokkum á borð við getnaðarvarnarráðgjöf, breytingaskeiði kvenna og ofbeldi og áföll, með sérstakri áherslu á sjúkdóma sem herja eingöngu á konur. Þjónustan er í stöðugri þróun og má nefna að nú er framundan opnun á móttöku í leghálsskimun fyrir hreyfihamlaðar konur.

Við fáum enn frekari innsýn inn í fjölbreytt störf og starfsvettvang ljósmæðra í viðtali við Kristínu Gretu Bjarnadóttur ljósmóður á Ísafirði, sem hélt nýútskrifuð til starfa í heimabyggð og hefur staðið í brúnni í fæðingarþjónustunni þar síðustu ár. Kristín segir það bæði fallegt og krefjandi að vera ljósmóðir samfélagsins alls en náin og djúp tengsl skapist gjarnan í samfelldri þjónustu sem þessari sem hefst á fyrstu vikum meðgöngu og varir í mánuði eftir fæðingu barns og jafnvel endurtekið eftir því sem fjölskyldur stækka. Hún segir nýútskrifaðar ljósmæður geta starfað hvar sem er og hvetur ungar ljósmæður til þess að hafa trú á sjálfum sér og þekkingunni sem þær búa yfir.

Í blaðinu birtast einnig tvær persónulegar hugleiðingar um ljósmóðurstarfið. Í bakþönkum ljósmóður veltir Halla Björg Lárusdóttir fyrir sér hvernig fæðingarupplifun fylgir konum alla ævi og gefur okkur jafnframt innsýn í störf sín af því að kenna meðgöngujóga sem miðar að því að efla undirbúning fyrir fæðingu. Hún rifjar einnig upp minningar ömmu sinnar af eigin fæðingum sem varpar ljósi á það hvernig saga ljósmóðurfræðinnar lifir áfram í frásögum kvenna frá einni kynslóð til annarrar. Þá fylgjum við Aniku Noack á heimsráðstefnu Alþjóðasamtaka ljósmæðra í Lissabon, þar sem hún var fánaberi Íslands við opnun ráðstefnunnar. Frásögn Aniku er einlæg og falleg, sem fangar bæði auðmýkt ljósmóður sem útskrifaðist fyrir ári og stoltið sem fylgir því að vera nýfæddur Íslendingur sem fær það hlutverk að vera fánaberi íslenskra ljósmæðra. Um leið minnir Anika okkur á hve margt við getum þakkað fyrir í íslenskri barneignarþjónustu. Víða um heim búa konur og ljósmæður við allt aðrar aðstæður, þar sem skortur á ljósmæðrum og aðgengi að öruggri þjónustu er raunveruleiki daglegs lífs.

Kæru ljósmæður, óhætt er að segja að árið sem nú er hálfnað hafi verið barneignarþjónustunni þungt. Við höfum mörg hver fundið á eigin skinni hversu þung skrefin í störfum okkar geta verið þegar skjólstæðingar okkar verða fyrir djúpri sorg og áföllum. Í þessu umhverfi er mikilvægt að við stöndum saman og hlúum hver að annarri. Ritstjórn Ljósmæðrablaðsins sendir ljósmæðrum og lesendum öllum hlýjar síðsumarkveðjur. Við vonum að lestur blaðsins veiti ykkur gleði og innblástur.