Beint í efni

Íslenskar ljósmæðrarannsóknir

Ljósmæðrablaðið hefur frá upphafi verið fjölbreyttur vettvangur fyrir ljósmæður til að deila málefnum tengdum faginu hver með annarri, auk þess að ná til annarra hópa. Síðustu áratugi hefur blaðið verið bæði al­ menns og fræði­ legs efnis og birt ritrýndar fræði­ greinar um ljós­ mæðra­ rannsóknir og aðrar rannsóknir á við­ fangs­ efnum sem snúa að ljós­ móður­ fræði. En þar sem íslenskar ljós­ mæður teygja anga sína víðar og birta greinar um rannsóknir sínar á fjölbreyttum vettvangi vill Ljós­ mæðra­ blaðið halda utan um og deila með lesendum sínum þeim rann­ sóknum sem birst hafa á öðrum vettvangi, bæði hérlendis sem og erlendis, auk þess að kynna það rannsóknarstarf sem er í gangi hverju sinni. Vonast er til að yfirlitið gagnist ljósmæðrum í klínísku starfi þeirra.

Tvær íslenskar ljósmæður vörðu doktorsverkefni sín síðasta árið, báðar við erlenda háskóla. Lilja Þórunn Þorgeirsdóttir varði doktorsverkefni sitt við Gautaborgar­ háskóla þann 14. júní 2024, en það ber heitið „Pregnancy complicated by preeclampsia – A closer look at cognitive function, partners' experiences, and maternal mental health.“ Hildur Björk Rúnarsdóttir varði doktors­ verkefni sitt til DNP gráðu (Doctor of Nursing Practice) þann 5. apríl 2025 við University of Michigan, en verkefnið nefnist „Enhancing Awareness and Utilization of Sexual and Reproductive Health Services at a Community Free Clinic.“ Í dag stundar ein ljósmóðir, Edythe L. Mangindin, doktorsnám í ljós­móður­ fræði á Íslandi og hlakkar Ljós­mæðra­blaðið til að færa fréttir af doktors­vörn hennar þegar þar að kemur. Íslenskar ljós­mæður stunda fjölbreytt rannsóknar­ samstarf á innlendum og erlendum vettvangi, en þar má nefna:

  • MiMo módelið, umönnun í barneignarferlinu í norrænu samhengi á forsendum kvenna: Dr. Ólöf Ásta Ólafsdóttir.
  • The Nordic Homebirth Study: Dr. Berglind Hálfdáns­dóttir og Dr. Ólöf Ásta Ólafsdóttir.
  • Nordic Network of Academic Midwives (NorNAM): Dr. Ólöf Ásta Ólafsdóttir, Dr. Helga Gottfreðsdóttir og Dr. Berglind Hálfdánsdóttir
  • INTERSECT – International Survey of Childbirth-Related Trauma: Dr. Valgerður Lísa Sigurðar­dóttir og Dr. Emma Marie Swift.
  • Verkefnastyrkur Rannís (styrknúmer 218139-051). Áhrifaþættir neikvæðrar fæðingar­ upplifunar afhjúpaðir: faraldsfræðileg nálgun: Dr. Emma Marie Swift.
  • Heilsutengd lífsgæði, lífshættir og verkir meðal almennings á Íslandi: Uppbygging á víðtækum gagnagrunni. Dr. Sigfríður Inga Karlsdóttir.
  • Nordejordemoderen (Midwife of the North): Kennslusamstarf Norðurlanda og Eystra­ saltslanda: Dr. Valgerður Lísa Sigurðardóttir.
  • Nordic Group of Normal Birth: Dr. Emma Marie Swift og Dr. Helga Gottfreðsdóttir
  • COST verkefnið Maternal perinatal stress and adverse outcomes in the offspring: maximising infants development (TREASURE) (CA22114): Dr. Sigfríður Inga Karlsdóttir.
  • IMAgiNE EURO (Improving MAternal Newborn carE In the EURO Region) / IMAgiNE GLOBAL: Dr. Valgerður Lísa Sigurðar­dóttir og Dr. Emma Marie Swift.
  • NNOM – rannsóknanet norrænna ljósmæðra í samstarfi við háskólann í Maastricht, Hollandi, og Mbarara university, Úganda: Dr. Helga Gottfreðsdóttir.

Í síðustu tveimur tölublöðum Ljósmæðrablaðsins birtust alls fimm ritrýndar greinar sem allar eru skrifaðar af ljós­mæðrum að hluta til eða öllu leyti. Frá síðasta vori hafa jafnframt birst að lágmarki átta rit­rýndar greinar í öðrum tímaritum sem íslenskar ljós­mæður eru höfundar að eða sem rannsaka ljós­móður­fræði á Íslandi. Því hefur bæst ríkulega við þann þekkingar­auð sem ljós­mæður hafa úr að spila í klínísku starfi sínu:

  • Berglind Hálfdánsdóttir og félagar birtu í tímaritinu Women and Birth í júlí 2024 greinina „The association between waterbirth and perineal injury or other adverse outcomes among low- risk women with physiological birth: Results from the Nordic Home Birth Cohort Study.“ doi.org/10.1016/j.wombi.2024.101625
  • Emma Marie Swift, Valgerður Lísa Sigurðardóttir og félagar birtu í tímaritinu Sexual & Reproductive Healthcare í desember 2024 greinina „Birth satisfaction and childbirth related PTSD among women in Iceland: A population-based study.“ sciencedirect.com/science/article/pii/S1877575624000922
  • Sigfríður Inga Karlsdóttir og félagar birtu í tímaritinu Scandinavian Journal of Pain í febrúar 2025 greinina „Exploring the Complexities of Chronic Pain: The ICEPAIN Study on Prevalence, Lifestyle Factors, and Quality of Life in a General Population. Scandinavian Journal of Pain.“ degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/sjpain-2024-0056/html
  • Edythe L. Mangindin, Helga Gottfreðsdóttir, Elín Inga Lárusdóttir, Emma Marie Swift og félagar birtu í tímaritinu Birth í febrúar 2025 greinina „Childbirth Experience, Mistreatment, and Migrant Status: A Retrospective Cross- Sectional Study.“ onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/birt.12900
  • Helga Gottfreðsdóttir, Brynja Pála Helgadóttir og félagar birtu í tímaritinu Women and Birth í mars 2025 greinina „Who is in the centre? A qualitative study on midwives’ experience of working with central fetal monitoring system.“ sciencedirect.com/science/article/pii/S1871519225000253?via%3Dihub
  • Emma Marie Swift og félagar birtu í tímaritinu International Journal of Gynecology & Obstetrics í apríl 2025 greinina „Optimal timing for induction of labor in normotensive women: A retrospective cohort study.“ obgyn.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ijgo.16050
  • Sigfríður Inga Karlsdóttir og félagar birtu í Tíma­ riti hjúkrunarfræðinga í maí 2024 greinina „Mér fannst ég verða aftur ég sjálf: Reynsla kvenna af notkun hormóna á breytingaskeiði.“ timarit.is/page/8076916#page/n43/mode/2up
  • Embla Ýr Guðmundsdóttir, Helga Gottfreðsdóttir og félagar birtu í tímaritinu Sexual and Reproductive Healthcare í júní 2025 greinina „Fostering empowerment through communication: The needs, expectations, and experience of maternity care among polish migrant women in Iceland.“ sciencedirect.com/science/article/pii/S1877575625000254?via%3Dihub

Sem fyrr hafa margar áhugaverðar ráðstefnur verið í boði sem vakið hafa áhuga ljósmæðra og þar má sem dæmi nefna ýmis fróðleg innlend málþing nú á vor­mánuðum. Málþing styrktarfélagsins Lífs um kven­heilsu var haldið 12. mars og fagráð um ljósmæðra­þjónustu á Landspítala stóð þann 10. apríl fyrir mál­þingi um áskoranir í fóstur­ erfða­ skimun (NIPT). Þann 5. maí, á alþjóðadegi ljósmæðra, stóð Þjóð­minjasafnið fyrir mál­þinginu Með­ganga og barn­eignir í 60 ár þar sem þjóð­fræðingar tóku til máls ásamt Dr. Ólöfu Ástu Ólafs­dóttur ljós­móður. Og að sjálfsögðu hélt Ljós­mæðra­félagið alþjóðadaginn hátíð­legan með Ljós­mæðra­deginum, hinu árlega málþingi félagsins. Hann var í þetta sinn haldinn þann 9. maí og snerist dagskráin um tvö þemu, ljós­mæðraskráningu og brjósta­gjöf. Mikið var síðan um dýrðir í lok maí á Norður­landa­ráð­stefnu ljósmæðra sem haldin er þriðja hvert ár, í þetta sinn í Kaup­manna­höfn. Fjöldi íslenskra ljós­mæðra lagði leið sína á ráð­stefnuna og íslenskar rann­sóknar­ljós­mæður voru áberandi með fram­lög sín, bæði á formi fyrir­lestra og veggspjalda.

Næsta árið kennir ýmissa grasa í ráðstefnuhaldi um ljósmóðurfræði. Þar má meðal annars nefna að í september næstkomandi mun Nordic Marcé ráðstefna um geðheilsu í barneignarferlinu verða haldin í Turku í Finnlandi, auk þess sem hin þekkta árlega Normal Birth ráðstefna verður haldin í Bretlandi. Í október verður svo haldin Evrópuráðstefna um ljósmæðra­menntun á eyjunni Möltu. Í júní árið 2026 verður blásið til ráðstefnu alþjóðasamtaka ljósmæðra, sem að þessu sinni verður haldin í borginni Lissabon í Portúgal. Ljósmæðrablaðið hlakkar til að sjá sem flestar íslenskar ljósmæður á suðrænum og seiðandi slóðum að ári.