Sagnaarfur Íslendinga er sá menningararfur sem helst hefur verið haldið á lofti en í gömlum útsaumi eigum við Íslendingar líka merkan menningararf. Þessi arfur ber þess vitni hvernig íslenskar konur reyndu að búa heimili sín og umhverfi með sem mestum glæsibrag. Varðveist hafa til dæmis forláta rúmábreiðslur frá 17. og 18. öld, en slík híbýlaskraut voru að sjálfsögðu munaðarvara á þeim tíma. Við eftirgrennslan um sögu útsaums hér á landi rak á fjörur ritstjórnar meistararitgerð Kristínar Schmidhauser Jónsdóttur úr sagnfræði sem ber þetta fallega nafn: Fíngerð fegurð úr sporum kvenna: Útsaumur frá síðari hluta 19. aldar og fyrri hluta 20. aldar. Í þeirri ritgerð kemur glögglega í ljós mikilvægi handverks í gegnum aldirnar. Þar segir frá því að Danir hafi leitað í handverksarfinn á seinni hluta 19. aldar til að efla eigin þjóðarímynd og draga fram þjóðleg sérkenni. Í þeirri vegferð, að styrkja danskt hugarfar, komu þeir „auga á fegurðina og þokkann sem býr í útsaumnum“. Það var einmitt á þeim tíma sem íslenskar stúlkur héldu til Danmerkur að læra hannyrðir, listsköpun og tungumál og fluttu síðar hingað heim til Íslands og bættu við í okkar eigin handverkssögu.
Að þessu sinni prýðir forsíðumynd Ljósmæðra-blaðsins útsaumsskreyttur handsmíðaður armstóll sem við kjósum að nefna „yfirsetustóll ljósmóður“. Höfundur útsaumsins er Guðrún Böðvarsdóttir sem er í viðtali í blaðinu. Hún segir frá „meðgöngu og fæðingu“ þessa stóls en gerð hans var mikið þolin-mæðisverk. Guðrún byrjaði á þessu útsaumsverki þegar hún var 18 ára, en umrætt verk er úttalinn krosssaumur og var ætlaður á svokallaða rennibraut. Eins og margar handverkskonur þekkja lá útsaumurinn svo hálfkláraður í mörg ár, í hálfgerðum dvala, en fékk lítils háttar athygli af og til. Svo gerist það rétt fyrir aldamótin 2000 að mamma Guðrúnar er að vinna við handa-vinnuleiðsögn í félagsstarfi aldraðra í Bólstaðarhlíð, að henni er bent á afbrags handverksmann á áttræðisaldri í Kópavogi sem smíði armstóla. Guðrún setti sig þá í samband við þennan fyrirtaks smið, sem vann verkið af mikilli vandvirkni og „setti punktinn yfir i-ið“. Guðrún segir okkur einnig að það sé sérstakt að stóllinn sé með örmum þótt seint verði sagt að hann sé hægindastóll. Ritstjórn Ljósmæðrablaðsins lítur svo á að skortur á þægindum eigi vel við þegar kemur að yfirsetu og fíngerð fegurðin sem leynist í útsaumnum sé afbragðs áminning um þá þolinmæði og vandvirkni sem sé nauðsynleg í öllum ljósmóðurstörfum.
Á miðöldum og fram á endurreisnartímann bjuggu listamenn í Evrópu til handbækur með mynd-efnum sem þeir notuðu við vinnu sína. Þessi vinnu-plögg eyddust flest og einungis hefur eitt slíkt handrit varðveist á Norðurlöndum, en það var Íslenska teikni-bókin. Hún er af mörgum talin ein af merkustu skinn-bókum í safni Árna Magnússonar. Íslenska teiknibókin var einskonar kennslubók teiknarans – og ef því er að skipta – kennslubók vefarans. Gott dæmi um það er myndin af Maríu lítillætisins með barnið á brjósti sem birtist í teiknibókinni og er talin vera frá 1450–75. Bæði brjóst Maríu sjást á myndinni andstætt því sem þekktist erlendis (s. 198, Íslenska teiknibókin, 2013). Hin myndin er altarisklæði frá Stafafelli í Lóni frá 16. eða 17. öld af Maríu í hásæti, en fyrirmynd klæðisins er talin vera áðurnefnd teikning. Allt klæðið var þakið refilsaumi úr ull og líni, var þelað eins og sagt var, og er saumurinn ákaflega þéttur (s. 114, Með verkum handanna, 2024).